پاسخ به يك سوال
اختصاصی-عقل سرخ
پیشنهاد پوتین به ایران چه بود؟
چند هفته پيش وقتي علي لاريجاني از دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي استعفا داد، برخي رسانه ها در داخل و خارج از ايران سعي كردند اين موضوع را به سفر ويلاديمير پوتين به تهران و پيشنهادي كه او به مقام هاي ايراني ارائه كرد ربط بدهند. آنچه اين فرض را در ذهن نويسندگان اين رسانه ها تقويت مي كرد –علاوه بر استعداد آسمان ريسمان كردن كه ويژگي ذاتي همه اهل رسانه است- يكي فاصله زماني كوتاه ميان آن سفر و اين استعفا بود و ديگري هم اينكه لاريجاني بلافاصله پس از سفر پوتين او را حامل «ايده اي خاص» خواند و گفت كه اين ايده بررسي خواهد شد.
اگرچه استعفاي لاريجاني هيچ ربطي به ايده پوتين نداشت و چند هفته قبل از سفر او به تهران به تهران رخ داده بود، اما اين سوال كه به راستي پوتين با خود چه به تهران آورده بود نهايتا بي پاسخ ماند. آنچه من در اينجا مي نويسم ديدگاهي است كه پس از زير و بالا كردن انبوه اخبار و گزارش ها در رسانه هاي خارجي در اين باره كسب كرده ام و تاكيد مي كنم مبتني بر هيچ اطلاعي از اخبار محرمانه نيست.
در پرونده هسته اي ايران اكنون وضعيت بسيار خاصي به وجود آمده است. از يك طرف ايران بر مبناي يك مداليته توافق شده در حال حل و فصل يك به يك مسائل خود با آژانس است و پيشرفتي كه آژانس در كار خود با ايران گزارش مي كند مباني حقوقي ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت را كاملا فرو ريخته است. كشورهايي مانند روسيه و چين هم استدلال مي كنند از آنجا كه هدف اوليه و اصلي از ارجاع پرونده ايران به شوراي امنيت فراهم آوردن دسترسي هاي بيشتر براي آژانس بوده است و اكنون آژانس مي گويد كه اين دسترسي ها را در اختيار دارد، پس تداوم مسير شوراي امنيت و صدور قطعنامه هاي بعدي فاقد توجيه است. آنچه پوتين در تهران گفت تقريبا قريب به اين مضمون بود كه ما فناوري غني سازي در ايران را قبول داريم و ضمنا مي دانيم كه فشارها قادر به متوقف كردن ايران نخواهد بود. با اين حال بر سر راه تداوم بي دردسر غني سازي در ايران مشكلي هست كه تا اين مشكل برطرف نشود نمي توان بحران را خاتمه يافته تلقي كرد. آن مشكل هم اين است كه اكنون در هر حال قطعنامه هايي روي ميز شوراي امنيت است كه از ايران مي خواهد برنامه خود را به حال تعليق دربياورد و چون اين قطعنامه ها تحت فصل 7 منشور صادر شده اگر ايران به درخواست هاي آنها پاي بند نباشد نهايتا نمي توان از صدور قطعنامه هاي جديد جلوگيري كرد. پس بهتر است ايران با يك تعليق بسيار كوچك در برنامه خود –پوتين دوست دارد به جاي تعليق از واژه ترمز استفاده كند- شرايطي به وجود بياورد كه بتوان «پاي بندي ايران» به درخواست هاي شوراي امنيت را «ثبت» كرد –يا به تعبير ديگر از شر قطعنامه ها خلاص شد- و بعد با تصويب يك قطعنامه اصلاحي با توجه به اينكه ايران در همكاري با آژانس موفق بوده، زمينه تداوم غني سازي بدون بحران را در ايران فراهم آورد.
اين لب پيشنهاد پوتين به ايران بوده است. و البته يك سوال ساده در ممقابل آن هست: اگر ايران تعليق كرد و روس ها قطعنامه اصلاحي را روي ميز شوراي امنيت نگذاشتند، چه؟!